Bir görüşü çürütmeden önce, onu en güçlü haliyle savunabilmelisin
Bir fikre gerçekten karşı çıkabilmen için önce onu, savunucusundan bile daha güçlü anlatabilmen gerekir; buna "çelik adam" (steelman) denir.
Bir tartışmada karşı tarafın en zayıf cümlesini seçip onu çürütmek kolaydır (buna "korkuluk"/saman adam denir). Peki ya görüşün en güçlü hali?
Tartışmalarda en kolay yol, karşı tarafın en zayıf ifadesini seçip onu çürütmektir; buna "saman adam" (strawman) denir. Oysa bir görüşü gerçekten sınamak istiyorsan tersini yapmalısın: onu sahibinden bile daha güçlü, daha ikna edici biçimde kurmak. Buna "çelik adam" (steelman) denir.
Filozof Daniel Dennett, oyun kuramcısı Anatol Rapoport'tan uyarladığı bir kuralı şöyle özetler: önce karşı tarafın görüşünü öyle iyi anlat ki o kişi "keşke ben de böyle ifade etseydim" desin; sonra hemfikir olduğun noktaları say; sonra ondan ne öğrendiğini belirt; ANCAK bundan sonra eleştir.
Bu, bir tartışmayı kazanma tekniği değil, bir düşünme disiplinidir. Bir meseleyi her yönüyle, en güçlü karşı argümanıyla birlikte gördüğünde, daha önce aklına bile gelmeyen sorular doğmaya başlar.
Bir meseleyi tüm yönleriyle görmeden doğru soru doğmaz. Çelik adam, henüz aklına gelmemiş itirazları ve böylece yeni soruları açar.
Kaynaklar
- Intuition Pumps and Other Tools for Thinking (Rapoport Kurallari) - Daniel C. Dennett, 2013
- Principle of charity / steelman - elestirel dusunme kavrami - Anatol Rapoport
Buradan nereye?
Aynı metni tekrar tekrar okumak "biliyorum" yanılsaması verir; oysa hatırlamaya çalışmak (kendini test etmek) öğrenmeyi çok daha kalıcı kılar.
KeşfetBir şeyi binlerce saat yapmak seni otomatik olarak ustalaştırmaz; ustalık, sınırını zorlayan ve geri bildirim alan "kasıtlı pratikle" gelir.
KeşfetBir şeyi doğru kabul edip haklı çıkman, onu gerçekten bildiğin anlamına gelmeyebilir; bazen sadece şanslısındır.
Keşfet